Vanuit het perspectief van voorstanders van de vrije markt zou efficiëntie samen kunnen smelten met winstgevendheid. In een geliberaliseerde energiemarkt worden winsten gemakkelijk vergroot door eenvoudigweg de prijs van elektriciteit te verhogen. Hogere efficiëntie wordt echter niet gegarandeerd door privaat eigendom en beheer. In een internationaal empirisch onderzoek met betrekking tot de prestaties van elektriciteitsbedrijven, waarin de productiekosten van energiebedrijven in veertien landen werden vergeleken, werd gevonden dat er geen significant verschil in efficiëntie bestaat tussen de publieke en de private sector.

Met betrekking tot het opwekken van elektriciteit bleek uit het onderzoek een sterke empirische ondersteuning voor de opvatting dat - gegeven de gebruikte technologie - private bedrijven en overheidsbedrijven even efficiënt werken. Met betrekking tot transport en distributie bleek uit de resultaten dat er geen werkelijk verschil in technische efficiëntie bestond tussen de twee eigendomstypes. In het rapport werd de conclusie getrokken dat het “in de bedrijfstak van de elektriciteitsvoorziening als geheel, het waarschijnlijk is dat de grootste vooruitgang werd behaald door herstructurering en beter overheidsbeheer” (Pollitt, 1995).

Met betrekking tot de kwaliteit van de dienstverlening van elektriciteitsbedrijven wordt er getwijfeld aan de beweerde voordelen die zouden worden behaald na deregulering en privatisering. Dit komt door een wereldwijde reeks aan incidenten van stroomuitval en stroomgebrek in steden, staten en landen die vooropliepen in de liberalisering, waaronder de voorbeelden uit Nieuw Zeeland, de Verenigde Staten en Brazilië (zie kaders 1, 2 en 3).

In de jacht op winst zijn consumentenrechten van secundair belang. In februari 1999, zeven jaar nadat de privatisering in Argentinië was begonnen, ondervond de stroomleverancier in Buenos Aires, Edesur (een consortium gevormd door Energy Corp uit de Verenigde Staten, Endesa uit Spanje, Enersis en Chilectra uit Chili, en de plaatselijke Perez Companc groep), een stroomonderbreking van tien dagen, waardoor 500.000 mensen in hartje zomer in het donker zaten zonder airconditioning en water. Van de 1000 pagina’s die het privatiseringscontract telde, hadden er maar twee betrekking op de consument. De stroomuitval was veroorzaakt door een brand, maar het ontbrak het bedrijf aan de technische mogelijkheden en de managementvaardigheden om de stroom op tijd te herstellen. Dit was te wijten aan de drastische bezuinigingen op arbeids- en onderhoudskosten die na de privatisering waren doorgevoerd (Cifarelli, 2000).

Ondanks hun marktgerichte beleid aarzelen private bedrijven niet om zich tot de publieke sector te wenden om waar en wanneer het maar mogelijk is onverwachte kosten te dekken. In november 1999, nadat een tornado de kust van de Indiase staat Orissa had verwoest, eiste het Amerikaanse bedrijf AES ofwel 60 miljoen dollar van de regering ter compensatie ofwel dat het bedrijf de stroomprijzen mocht verdriedubbelen, omdat volgens het bedrijf de storm onverzekerde gebouwen had verwoest (Ghosh, 1999).