Tegenstroom

(26 januari 2010) Als Delta een nieuwe kerncentrale wil bouwen zal ze heel veel geld nodig hebben. Geld dat ze zelf niet op de plank heeft liggen. De vraag is dus; wie gaat z'n geld op het spel zetten, wie durft er te investeren in de nieuwe kerncentrale?

Als je het Delta nu vraagt zegt ze nog niet te weten hoe ze het willen gaan regelen: "We vinden het nog te vroeg om over de business case te praten", zegt een woordvoerder in een artikel in Energiegids.nl (januari 2010). En dat is niet verwonderlijk. Consultancyfirma Spring Associates heeft het in december 2009 nog maar eens op een rijtje gezet; volgens hen zijn vier factoren doorslaggevend bij het berekenen van de business case: bouwsom, bouwtijd, rente op geleend geld en de elektriciteitsprijs. In een simpel model gaat onderzoeker Kemeling uit van 5 miljard voor de bouw, een bouwduur van 7 jaar, een rentepercentage van 12% (als banken de ene helft en investeerders de andere helft ophoesten) Banken rekenen dan 6% en de investeerders willen een rendement van 15%. Voor de elektraprijs gaat Spring uit van 6 eurocent/kWh. Als de centrale draait levert ze als alles goed gaat zo'n 20 miljard kWh per jaar. Deze aannames zijn doorberekend en leveren het volgende plaatje; Na 19 jaar heeft de centrale zichzelf terugverdiend, daarna is het een 'cash cow'. Spring gaat er van uit dat operationele kosten en bv. de uraniumprijs niet van invloed zijn. (overigens kondigde Borssele 1 in mei 2008 aan ook plutonium in te willen gaan zetten ter gedeeltelijke vervanging van uranium. De reden? De gestegen prijs van uranium. De kosten daarvan zijn sinds 2000 bijna vertienvoudigd. Borssele mag tot 2034 openblijven, en EPZ denkt dat de uraniumprijs structureel hoog blijft) Maar de vraag is natuurlijk wat er met deze som van Spring gebeurt als een van de vier factoren er anders uit komt te zien. Bijvoorbeeld de bouwsom. In de afgelopen 30 jaar is er nergens meer een reactor gebouwd onder marktomstandigheden. We weten dus niet zo gek veel meer van daadwerkelijke bouwkosten. Maar Finland doet ervaring op, in Olkiluoto. De reactor zou 3,5 miljard kosten. De teller staat inmiddels op ruim 5 miljard en het einde is nog niet in zicht. Dit komt onder andere doordat (2e factor) de bouwtijd veel langer is dan voorzien. Ipv. 6 jaar gaat de bouw zeker 10 jaar duren. Als in de som voor Borssele 2 de bouwkosten 20% hoger uitvallen dan loopt de terugverdientijd op tot 33 jaar. Stel dat ook de bouw langer duurt (vooral van invloed omdat er ondertussen wel rente betaald moet worden terwijl er nog niets verdient wordt),dan gaat de centrale pas na 40 jaar renderen. De elektriciteitsprijs heeft de meeste invloed. De algemene verwachting is dat die gaat stijgen. Maar Nederland wordt over tien jaar netto exporteur van elektriciteit, dat drukt de prijs. Duurzaam opgewekte energie wordt steeds goedkoper en krijgt voorrang op het net, dat heeft ook een prijsdrukkend effect. Bovendien zal Delta de investering waarschijnlijk alleen rond kunnen krijgen als ze investeerders paait met een afspraak voor langdurige leverantie van elektriciteit tegen een vaste, lage prijs (bijvoorbeeld aan de grootverbruikende industrie). Misschien wel de meest onzekere factor; de politiek. Een fors ongeluk in Europa en de politiek besluit (weer)te stoppen met de verdere ontwikkeling van kernenergie. En dan heeft Delta wel 5 miljard euro door het toilet gespoeld.... Enige scepsis is dus wel op z'n plaats. Ook Delta is dus al wat voorzichtiger in haar uitlatingn. En dat was de afgelopen maanden wel anders: In het FD van 16 mei 2009 zij de directeur van de huidige kerncentrale nog 'er wordt gekeken naar verschillende scenario's, zoals het aantrekken van grote investeringsmaatschappijen of van klanten die bijvoorbeeld mede-eigenaar van de centrale worden. Het staat echter als een paal boven water dat er genoeg kapitaal en genoeg animo is'. Op 26 juni 2009 zegt Delta dat een nieuwe kerncentrale 4 miljard euro kost. "Met ruim 400 miljoen eigen geld hoeft de financiering geen probleem te zijn. Delta heeft evenwel de voorkeur de centrale met financiële en strategische partners te bouwen". En in de Volkskrant van 25 juni 2009 staat ; De centrale zal volgens Delta 4 tot 5 miljard euro kosten. Een woordvoerder zegt dat het bedrijf de financiering eventueel alleen zal kunnen opbrengen, maar dat een partner gewenst is. In een interview met de Volkskrant in april zei bestuursvoorzitter Peter Boerma te verwachten ‘wel een buitenlandse partner te zullen vinden’. En in 2007 was Delta nog optimistischer. Boerma (directeur Delta) zei toen over de financiering: “Niet dat de telefoon roodgloeiend staat, maar ik heb regelmatig contact met geïnteresseerde partijen. De financiering van de nieuwe centrale is mijn minste zorg.” (FEM Business 7 april 2007) De precieze kosten van een (nieuwe) kerncentrale zijn razend moeilijk te berekenen. Niet alleen omdat er dus al 30 jaar geen nieuwe centrales meer zijn gebouwd maar ook omdat elke rekenaar met andere factoren rekent. Het enige wat je eigenlijk zinvol kunt doen is terugkijken naar de werkelijke kosten van reeds gebouwde reactoren. Dat is ook niet heel eenvoudig want veel kosten zijn verborgen (gebleven). In een zeer uitgebreide studie (The Economics of Nuclear Reactors, Renaissance or Relapse, Vermont Law School, Juli 2009) zijn ruim dertig van de meest recente business cases voor nieuwe reactoren onderling vergelijkbaar gemaakt en op een rijtje gezet. Vervolgens zijn van 100 gerealiseerde projecten (alleen Amerika) de werkelijke kosten op een rij gezet. Dit levert een fascinerend beeld op van een industrie die stelselmatig en zeer consequent de kosten te laag inschat en per definitie altijd te maken krijgt met forse overschrijdingen. Waarvan de rekening vervolgens vrijwel altijd bij de belastingbetaler terecht kwam... maar dat is weer een andere discussie. Zie een uitgebreide samenvatting van het rapport in nr. 692/693 van de Nuclear Monitor, hieronder attached. En de presentatie van Ebel Kemeling die hij gegeven heeft op de jubileum-avond van WISE, in februari 2009. Onderwerp; is een investering in kernenergie rendabel en rationeel ?