Tegenstroom

De South Africa Municipal Workers Union (SAMWU) heeft zich ingespannen om alternatieve plannen te bedenken voor de herstructurering van de elektriciteitsmarkt. Tussen april en juni 2001 organiseerde de vakbond in bijna alle provincies workshops over alternatieven voor liberalisering. Het doel was om uit te vinden in welke vorm en tot welke prijs de sector geherstructureerd kon worden en om voorstellen te ontwikkelen om de publieke dienstverlening te verbeteren.

De workshops waren zo opgezet dat de deelnemers nadachten over het veranderen van de publieke dienstverlening zodat lokale gemeenschappen er het meest van zouden profiteren. Om dit te bereiken werden er twee verschillende activiteiten ondernomen. Ten eerste werd er casussen bestudeerd waarbij op een succesvolle manier de publieke dienstverlening was hervormd. Het ging het hierbij om het participatieve begrotingsbeleid van Porto Alegre, Brazilië; de vakbondsgeleide herstructurering van het gemeentelijk ambtenarenapparaat in Malung, Zweden; en SAMWU’s eigen publieke-publieke samenwerking met de watervoorziening in Odi.

De tweede activiteit was een simulatie en rollenspel. De deelnemers kregen details over een waterleidingbedrijf in een niet bestaande gemeente waarbij zich allerlei technische en financiële problemen voordeden. De deelnemers moesten een herstructureringsplan maken en dat aan het “management” presenteren. De workshopbegeleider was de CEO en een deel van de participanten werden tot “managers” gemaakt. De plannen werden vervolgens aan het “management” gepresenteerd, waarna de plannenmakers zeer kritisch werden ondervraagd over hun plannen. Hierna werd het rollenspel nabesproken en werd er een link gelegd met het vakbondswerk van de deelnemers.

In het algemeen duurde het even voordat de deelnemers een verschuiving hadden gemaakt van het denken aan “banen” naar het denken aan “dienstverlening”. Als deze horde eenmaal was genomen konden de daadwerkelijke problemen en de strategische vragen beantwoord gaan worden. Veranderingen naar een markt-model worden vaak als ‘vooruitgang’ gepresenteerd terwijl er een aanslag wordt gepleegd op de publieke dienstverlening. De onderwerpen en debatten uit deze workshops moeten nu op de werkvloer terecht gaan komen. Ook moet de vakbond de relaties versterken met lokale gemeenschappen. Said DJ Khoza, Noord-Westelijk provinciaal voorzitter: ‘Wij zijn te ver van lokale gemeenschappen af komen te staan...we moeten kunnen zegen dat iedere SAMWU-strijd een strijd van de gemeenschap is.’

SAMWU is momenteel druk bezig om de banden met lokale gemeenschappen aan te halen. Zo participeert SAMWU in anti-privatiserings forums in de West-Kaap en in Guateng. In verschillende andere provincies wordt er gedacht over het opzetten van dergelijke forums. Terwijl zulke fora natuurlijk belangrijk zijn ligt de echt uitdaging bij het bereiken van nieuwe mensen.
Samenvatting van : John Pape, "Public Sector Alternative, SAMWU’s Effort", South African Labour Bulletin,Volume 25, Number 4, August 2001 pp. 45-50