Tegenstroom

(4 december 2011) Op 2 december heeft de Provincie Zeeland na een tweede informatieve ronde besloten om op 16 december definitief te gaan stemmen  over het verzoek van Delta om 60 miljoen euro vrij te geven voor de eerste fase van de vergunningaanvraag. Hoewel de leden van de Provinciale Staten nog ontzettend veel vragen hadden en duidelijk ontevreden waren over de antwoorden en toezeggingen van Delta-directeur Boerma was er uiteindelijk, na wat dreigementen ("als u nu niet beslist lukt het ons, Delta, niet om de buitenlandse partners te overtuigen van het enthousiasme in Zeeland") een meerderheid die vond dat er voldoende kennis is om op 16/12 te beslissen. WISE maakte van de gelegenheid gebruik om in te spreken (met nog drie anderen, uit Zeeland), de tekst staat hieronder en alle inspraakreacties zijn terug te zien op de website van de Provincie via http://livestream.zeeland.nl/jd710a/Player.aspx?odm=1&MeetingID=28&dtmEntry=12%2f2%2f2011+12%3a13%3a19+PM

Op 22 december voert de coalitie Schoongenoegvankernenergie actie bij de aandeelhoudersvergadering van Delta, in Middelburg.

Hieronder de tekst van de inspraakreactie van WISE

Geachte leden van de Cie. Bestuur, Financien en Welzijn.van de Provinciale Staten van Zeeland

U staat voor een lastige beslissing. Hoewel u gewend bent aan de aanwezigheid van een kerncentrale in de provincie is het nogal wat om te moeten beslissen over een heel nieuw project, dat voor minstens 60 jaar het aanzien van uw provincie mede zal bepalen. En hoewel Delta het besluit in meerdere stukken heeft opgeknipt en u nu alleen maar hoeft te besluiten over ‘slechts’ 60 miljoen weet u heel goed hoe het gaat; als u nu ja zegt wordt het bij elke stap moeilijker om eventueel nog nee te zeggen. Als u dit mechanisme nog niet kent vraag ik u vriendelijk de geschiedenis van enkele andere grote infrastructurele projecten  te lezen , bv. van de Betuwelijn of de aanleg van de metrolijn in Amsterdam.

Overigens is 60 miljoen ook al een boel geld.

Ik ga u niet proberen te overtuigen van het feit dat kernenergie vies, gevaarlijk en duur is. Ik ga u wel vragen om een heel eigen, gewogen en beargumenteerd besluit te nemen. Ik draag daar een graag een paar elementen en vragen voor aan.

Waarom heeft Delta zo’n enorme  haast? Er zijn op dit moment geen buitenlandse partners die met geld over de brug willen komen. Delta beweert dat die interesse er wel nog is en dat het geld dus ook wel komt. Ik vraag me dat af. Wij volgen de nucleaire industrie op de voet, mondiaal. Wij zien alleen maar terugtrekkende bewegingen; in het Verenigd Koninkrijk, Belgie, Frankrijk, Japan, Amerika, noem maar op. Alleen in landen waar de staat bepaald op wat voor manier er elektriciteit wordt opgewekt worden er nog kerncentrales gebouwd – en vaak alleen maar omdat de staat ook betaald. In alle landen waar de tucht van de vrije markt heerst en er sprake is van democratie wordt er geen reactor meer besteld. Delta noemt Finland en Frankrijk als voorbeelden die deze stelling zouden ondergraven. Maar in Frankrijk is het wel degelijk de staat  en dus de belastingbetaler die betaald en in Finland wordt er alleen gebouwd omdat de Fransen, en weer ten koste van de Franse belastingbetaler, de reactor voor een vaste prijs heeft geleverd. U weet dat die prijs inmiddels twee, bijna drie keer over de kop is gegaan.

U hoeft mij niet te geloven. Ik vraag u alleen om hier zelf onderzoek naar te laten doen.  Want waarom heeft Delta zo’n enorme haast? Omdat ze weet dat er alleen in deze kabinetsperiode een - zij het minimale - politieke steun is. En ze weet hoe belangrijk politiek draagvlak is. En dus moet er nu perse begonnen worden met de aanvraag voor een vergunning. Zo snel mogelijk zoveel mogelijk geld uitgeven, dat wil Delta. Om een nieuwe metrolijn of Betuwelijn te creeren. Maar wat een enorm risico neemt Delta op deze manier. Want er zijn ook genoeg voorbeelden van projecten waaraan al veel geld was uitgegeven en die toch door de politiek alsnog ten grave zijn gedragen.

Wat voor vreselijks gebeurt er nou als u besluit om nog een half jaar te wachten, zodat Delta meer garanties kan bieden op participatie van andere partijen in de aanloopkosten? Gaat het licht dan eerder uit in Zeeland? Verandert er wat in de financiele positie van het bedrijf – voor u als aandeelhouder interessant? Nee, natuurlijk niet.

Zorgvuldigheid lijkt mij, ook als u moet beslissen over ‘slechts’ 60 miljoen euro, op zijn plaats

Delta kijkt in al haar prognoses en beantwoording van uw vragen naar de theorie. Wij kijken naar de praktijk. Ik zal u uitleggen wat ik daarmee bedoel. Of het nou om verwachte bouwkosten gaat, om de verwachte duur van de bouw of de voorbereidingen, of het nou gaat om exploitatiekosten of de te verwachten tegenslagen, Delta gaat uit van cijfers van degenen die er groot belang bij hebben de reactor te bouwen en gaat uit van de op papier te verwachten uitkomsten. Wij vragen u naar de praktijk te kijken en daar onderzoek naar te laten doen. Of u nu kijkt naar de laatste 30 of 50 meest recent afgebouwde reactoren, naar alleen reactoren in Europa, of Amerika, of alleen naar reactoren van het type dat Delta wil bouwen; in al die gevallen blijkt dat de praktijk enorm tegenvalt. Zware kostenoverschrijdingen, ernstige vertragingen, meer problemen in de bouw en ga zo maar door. Nogmaals, u hoeft het van mij niet aan te nemen maar ga ook niet alleen af op de cijfers van Delta.

Frappant in dit verband is dat Delta in haar beantwoording van vragen van de SGP fractie over kosten-overschrijdingen alleen ingaat op het voorbeeld uit Finland, wat vervolgens wordt afgedaan met de verklaring dat het hier gaat om een ‘first of a kind’ project dat altijd meer kost. Dat is iets te makkelijk. Er staan wereldwijd zo’n 440 reactoren. Meer dan 80 % daarvan heeft meer gekost dan begroot, de rest staat in niet–democratische landen, we zullen waarschijnlijk nooit weten hoeveel die gekost hebben. In Europa of Amerika is nog nooit een reactor gebouwd die niet meer kostte dan de vorige, zelfs als deze van hetzelfde type was. Kernenergie is de enige energiedrager die een negatieve leercurve heeft als het gaat om de kosten. Ook in Frankrijk waar tientallen reactoren van hetzelfde type staan, ook in Amerika waar hetzelfde geldt.
En ja, dat komt omdat er steeds nieuwe inzichten komen op het gebied van veiligheid.en omdat steeds weer blijkt hoe vreselijk ingewikkeld het is om een goed werkende veilige reactor te bouwen.

Dat is nogal wat; elke nieuwe reactor kost meer dan de vorige. Ook een tweede en derde EPR waaraan in Frankrijk wordt gebouwd kost meer dan de eerste in Finland. Omdat die in Finland problemen bleek te hebben die in Frankrijk opgelost moeten worden, en daar ontdekten  ze weer nieuwe problemen die in Zeeland opgelost zouden moeten worden. Areva heeft onlangs besloten het EPR-concept voor de nationale markt te gaan heroverwegen, misschien willen ze toch weer een wat kleinere en simpeler variant op een bestaande reactor gaan ontwikkelen.

Hetzelfde geldt voor de bouwtijd. Ook hier is de praktijk om te huilen; voor vrijwel alle reactoren geldt dat het langer duurde dan beloofd om ze te bouwen. Zelfs als de theorie werd bijgesteld naar aanleiding van eerdere ervaringen bleek de volgende reactor toch weer langer te duren. Ook hier geldt; behalve in dictaturen, want daar let niemand op veiligheid.  Vertraging werd vaak veroorzaakt door bijvoorbeeld de milieubeweging die meer controle op de veiligheid eiste, maar dat is toch niet zo gek? En ook in de jaren 60 en 70 toen de milieubeweging nog nauwelijks invloed had duurde de bouw van een reactor, of het nou in Japan, Engeland of Amerika was, langer dan gepland.

Ik doe een simpele oproep; neemt u de tijd om te kijken naar de praktijk, om cijfers te krijgen die niet alleen afkomstig zijn van Delta of bureaus die kijken naar de theorie, naar modellen  die uitgaan van gunstige voorwaarden. Kijk terug, leer van de praktijk, die liegt nooit, en beoordeel dan opnieuw of u bereid bent dit avontuur aan te gaan.

Want het is niet uw geld waarover u beslist maar dat van de Zeeuwen. Als u Delta als Zeeuw een warm hart toedraagt dan neemt u nog even wat meer tijd om heel goed te beoordelen of dit de beste weg is voor het bedrijf.

Dank u wel