Tegenstroom

Nederlands kerncentrale: Borssele

Er staat één echte kerncentrale in Nederland. Deze bevindt zich in Borssele (provincie Zeeland) en is de laatste commerciële reactor in Nederland.

Kerncentrale Borssele, gelegen aan de Zeeuwse kust

De kerncentrale in Borssele is een kleine centrale, die slechts 512 MW levert. Hiermee is de centrale verantwoordelijk voor minder dan 3% van de Nederlandse elektriciteitsproductie.

De centrale is eigendom van het bedrijf EPZ, de Elektriciteits-Productiemaatschappij Zuid-Nederland. EPZ heeft behalve de enige Nederlandse kerncentrale, ook een aantal windturbines en een kolencentrale. EPZ is op zijn beurt voor 50% eigendom van het bedrijf Delta en voor 50% van het bedrijf ERH.

Delta is een Nederlands nutsbedrijf: het levert o.a. gas, elektriciteit, internetverbindingen en afvalophaaldiensten. Delta is een publiek bedrijf: alle aandelen zijn in handen van gemeenten en provincies in Nederland. De provincie Zeeland heeft de meeste aandelen: 50%.

ERH, de Energy Resources Holding B.V., is ook een publiek bedrijf. Alle aandeelhouders zijn Nederlandse provincies en gemeenten.

De toekomst van Borssele

Met de sluiting van een kerncentrale in Dodewaard (in 1997) en een Kamerbesluit uit 1994 om kerncentrale Borssele te sluiten in 2003 leek er einde te zijn gekomen aan het gebruik van kernenergie voor de opwekking van elektriciteit in Nederland.

De kerncentrale in Borssele is meer dan 30 jaar oud. Hij is economisch afgeschreven - dat wil zeggen, de hoge opstartkosten van de dure centrale zijn alweer terugverdiend - en dus verdienen ERH en Delta er goed aan. Hij is met forse subsidies gebouwd, in eerste instantie om energie-intensieve industrie naar Zeeland te lokken. Een paar jaar geleden is de centrale tussentijds opgeknapt.

De politiek heeft zich vele malen gebogen over de vraag wanneer de centrale dicht moet. Omdat diezelfde politiek de energiemarkt vergaand geliberaliseerd heeft kan ze dat bijna niet meer zelf bepalen. In 1994 werd een afspraak gemaakt tussen toenmalig Minister van Economische Zaken Weijers en de sector; de centrale zou in 2004 gesloten worden. Omdat eerst nog moest worden geïnvesteerd in verbetering van de veiligheid werd afgesproken dat de eigenaren bij sluiting zouden worden gecompenseerd met 32 miljoen euro. Maar de eigenaren zijn zich in de jaren daarna met succes gaan verzetten tegen de afspraken en sluiting werd op de lange baan geschoven.

Onder het huidige kabinet-Rutte is er nog geen sprake van dat de centrale gaat sluiten. Minister Verhagen van Economische Zaken is dol op kerncentrales en wil graag dat 'Borssele' vergezeld wordt door nog wat nieuwe centrales.

De recente geschiedenis van Borssele

Kabinetten-Balkenende

Met het aantreden van de kabinetten Balkenende is het eind helemaal zoek; eerst werd besloten de centrale pas in 2013 te sluiten en nu stelt de Staatssecretaris van Milieu voor de sluitingsdatum nog twintig jaar op te schuiven. Borssele mag van de regering open blijven tot 2033 als ze aan minimale eisen voor veiligheid blijft voldoen. De 'sociaal-liberalen' van D66 zijn snel en makkelijk overstag gegaan. In hun verkiezingsprogramma stond nog te lezen; "Kernenergie is onacceptabel en daarom moet Borssele dicht".

In de media kwam het verhaal dat snelle sluiting een schadeclaim zou opleveren van "tussen de 600 miljoen en 1 miljard euro". Naar verluid heeft het Ministerie van Financiën deze cijfers aangeleverd. De berekeningen hiervoor zijn niet openbaar, ook niet voor de Tweede Kamer. Niemand weet precies hoe deze cijfers tot stand zijn gekomen. Waarschijnlijk is er wel het een en ander op af te dingen. In 1994 ging dezelfde sector en dezelfde EPZ nog akkoord met een schadevergoeding van 70 miljoen GULDEN als de centrale in 2004 dicht zou gaan. Waar het meer dan enorme verschil met de situatie nu uit zou moeten bestaand is niet makkelijk te bedenken. Intussen is het verhaal dat sluiting “wel een miljard euro” zal kosten een eigen leven gaan leiden, precies zoals het kabinet en de eigenaren van de kerncentrale waarschijnlijk gehoopt hadden.

D'66 heeft niet eens willen proberen om iets te bereiken. Er is geen poging gedaan de cijfers van Financiën (de sector...?) zorgvuldig te beoordelen, er is geen poging gedaan een eigen som te (laten) maken, er zijn geen vraagtekens gezet bij de aannames die geleid hebben tot het door de sector geclaimde bedrag en alleen op basis van een naïef vertrouwen in de bedoelingen van de sector (Borssele, Essent, Delta) is ze zonder slag of stoot akkoord gegaan met de conclusie dat sluiting dus te duur zou worden.

Het Kabinetsbesluit wordt overgoten met een groen sausje dat critici uit milieuhoek de wind uit de zeilen zou moeten nemen: de centrale mag langer openblijven als de energiesector en de overheid meer investeren in duurzame energie. Ditzelfde Kabinet, dat al honderden miljoenen euro’s heeft bezuinigd op zonnepanelen, windparken en energiebesparingsmaatregelen, pronkt er nu mee dat het -terwijl de kerncentrale langer open blijft- een nieuwe investering doet van 250 miljoen voor duurzame bronnen.

Staatssecretaris Van Geel zegt dat hij de kerncentrale nodig heeft om te kunnen voldoen aan zijn verplichtingen onder het Kyotoverdrag, het verdrag waarmee Nederland zich verplicht om zijn emissies van broeikasgassen te verminderen. Maar het openhouden van Borssele is alleen een nieuw excuus om echte maatregelen tegen broeikasgassen opnieuw op de lange baan te schuiven. In plaats van te investeren in duurzame energieproductie en energiebesparing wordt een energiecentrale opengehouden die zeer gevaarlijk en onduurzaam radioaktief afval veroorzaakt.