Kan kernenergie in een geliberaliseerde energiemarkt?

Langzaam maar zeker worden de energiemarkten in grote delen van de wereld opengesteld voor liberalisering en privatisering. In de EU moet de liberalisering van de gas- en elektriciteitsmarkt in 2007 voltooid zijn. Dit heeft grote invloed op onder andere de financiële relatie tussen overheid en producent.

Kernenergie heeft sinds zijn introductie veel financiële overheidssteun ontvangen, zowel direct als indirect. Ook in de huidige geliberaliseerde energiemarkt geniet kernenergie nog vele financiële voordelen. De bouw van nieuwe kerncentrales is erg duur en nieuwe aanbestedingen vinden dan ook bijna uitsluitend plaats in landen waar de elektriciteitsmarkt nog steeds staatsbescherming geniet.

Energiesubsidies zijn al die maatregelen, die kosten kunstmatig laag houden of inkomsten kunstmatig verhogen. Dat ze worden gegeven aan een volwassen technologie als kernenergie kan niet worden gerechtvaardigd uit het oogpunt van milieu, economie of voorzieningszekerheid.

Veel subsidie gaat naar onderzoek en ontwikkeling, zowel via de Europese Unie als via de afzonderlijke lidstaten. Het EU-onderzoeksgeld voor kernenergie kent slechts beperkte democratische controle, omdat het valt onder het Euratom verdrag. Uit opinieonderzoek blijkt dat veel Europese burgers liever zouden zien dat meer onderzoeksgeld in hernieuwbare bronnen werd gestoken.

Ook het leeuwendeel van het energieprogramma voor transitielanden wordt besteed aan kernenergie, ten koste van hernieuwbare bronnen. Kernenergiespecifieke kosten, zoals militaire bewaking van nucleair materiaal of installaties, worden slechts zeer gedeeltelijk gedragen door de nucleaire industrie.

Er zijn veel vormen van belastingvoordeel voor kernenergie. Ook worden veel kosten overgeheveld naar consumenten of overheid. Dat geldt bijvoorbeeld voor z.g. ‘stranded costs’ en voor aansprakelijkheid in geval van een ongeluk. Als de nucleaire industrie zich volledig zou moeten verzekeren, of de kosten van ontmanteling van centrales zou moeten dragen, dan zou de elektriciteitsprijs van kernenergie aanzienlijk stijgen.

Schattingen van de externe kosten van kernenergie laten vaak belangrijke kosten buiten beschouwing, zoals de kosten van milieu- of gezondheidsschade.

In vergelijking met kernenergie komen hernieuwbare energiebronnen er bekaaid af. Door de aanzienlijke financiële steun in verleden en heden aan kernenergie blijft het voor deze schone energiebronnen moeilijk om te concurreren op de vrije markt.
-----------------------------------------------------------------

Het rapport " Vuile stroom Dure stroom. Kan kernenergie in een geliberaliseerde energiemarkt?" is gratis te bestellen bij WISE, postbus 59636, 1040 LC Amsterdam, wiseamster@antenna.nl of hier te downloaden.