Tegenstroom

In dit boek beschrijft VPRO-Argosredacteur Kees van den Bosch de geschiedenis van de snelle kweekreactor in Kalkar als pars pro toto voor de geschiedenis van kernenergie. Van euforie over een energiebron die de wereld zou gaan veranderen tot een van de meest omstreden technologieën ooit: de geschiedenis van kernenergie. Van een van de duurste fabrieken ter wereld tot pretpark, dat is de geschiedenis van de Schnelle Brüter.

Nederland is vrij ondoordacht in Kalkar gestapt in 1972. De discussie ging vooral over de financiering: de zogeheten Kalkarheffing.

Dat werd een cadeautje voor de anti-kernenergiebeweging waarvan Kalkar het begin vormde. Het boek verhaalt over de opkomst en ondergang van die beweging. De auteur sprak met vele betrokkenen en put ook uit eigen geheugen. Nederland betaalde 480 miljoen gulden aan Kalkar. Dit boek onthult dat een nog groter bedrag is opgegaan aan een ordinaire ruzie tussen de deelstaatregering van Noordrijn-Westfalen en de Bondsregering. Al in 1985, ruim een jaar voor het ongeluk in Tsjernobyl, hebben ministers in het geheim besloten dat Kalkar nooit zou gaan werken. Maar pas nu wil één van hen dat openlijk zeggen. Zo’n groot internationaal project als de snelle kweekreactor is net als de Betuwelijn nauwelijks nog te stoppen. Deze geschiedenis van Kalkar is een voorbeeldcasus van hoe moeilijk het is een project met zo’n omvang tot staan te brengen. Ook al is de noodzaak van het project allang voorbij. Nederland besloot in 1967 om niet mee te doen met de snelle kweekreactor. Dat besluit werd in 1968 teruggedraaid. Maar in 1974 begon Nederland zich al weer uit Kalkar terug te trekken. In het geheim, om de bondgenoten niet te alarmeren. Dat blijkt uit niet eerder openbaar gemaakte documenten die de auteur mocht inzien op het ministerie van Economische Zaken. Het boek werpt ook een nieuw licht op het vertrek van boer Maas uit Kalkar. De Angstreactor, door Kees van den Bosch, Uitgeverij Boom 2006. De uitzending over dit boek in het programma Boeken is te bekijken op http://boeken.vpro.nl/afleveringen/30206942/