Tegenstroom

In januari 1992 trad een nieuwe Elektriciteitswet in Argentinië in werking. Het gevolg van deze wet was dat de Argentijnse elektriciteitsindustrie in drie sectoren werd opgesplitst: opwekking, transmissie en distributie. Het doel van deze wet is een efficiënte elektriciteitsproductie waarin de rechten van de consument worden beschermd, met meer concurrentie, meer private investeringen en een betere kwaliteit tegen lagere prijzen.

De elektriciteitssector voor de veranderingen
In Argentinië is in totaal 23.500 MW geïnstalleerd. Hiervan wordt een deel geëxporteerd naar buurlanden Brazilië (1000MW), Chili, Uruguay en Paraguay. Zo’n 95% van de gehele bevolking beschikt over elektriciteit. In plattelandsgebieden, waar 11% van de bevolking leeft, is dat echter maar 70%. Om de gehele bevolking van elektriciteit te kunnen voorzien groeit de elektriciteitssector in Argentinië jaarlijks nog met 5%. Ondanks deze groei blijft de sector inefficiënt functioneren. De verliezen van meer dan 20% en het slechte management van de sector zijn hier een belangrijke oorzaak van. Als oplossing voor de problemen in de sector werd een plan gemaakt om de hele sector te privatiseren. Naast het plan om de sector te privatiseren werd ook een plan opgesteld voor de bouw van grootschalige waterkrachtcentrales. Deze waterkachtcentrales blijven wel in de handen van de staat.

Het privatiseren van de elektriciteitsmarkt in Argentinië begon al in 1989, in navolging van het succes in Engeland. De Argentijnse sector was toen nog geheel in de handen van de overheid en functioneerde inefficiënt: de verliezen en de prijzen waren te hoog. Na een elektriciteitscrisis in 1988 en 1989 werd door de net gekozen regering Menem een wet aangenomen die de basis vormde voor de privatisering van de elektriciteitssector.
In 1991 kreeg Argentinië een lening van $300 miljoen van de Wereld Bank voor de privatisering van staatsbedrijven. In datzelfde jaar en in 1992 werden twee wetten en twee besluiten aangenomen die de privatisering en de opsplitsing in drie sectoren van de elektriciteitsmarkt regelden.

Een andere grote investeerder was de Inter-American Development Bank (IADB), met een lening van $165 miljoen voor het Provinciale Elektrische Energie Programma (PEPP). In 1992 financierde de IADB het Structural Reform Program voor $350 miljoen. Dit programma had als doel bredere macro-economische hervormingen en omvatte onder andere:

• Financiële hervorming
• Arbeider-management relaties
• Waarborgen voor buitenlandse investeerders
• Vermindering van interne transportkosten
• Liberalisering van internationale handel

De elektriciteitssector na de veranderingen
In 1992 begon de privatisering van de elektriciteitscentrales en de landelijke distributiebedrijven. De centrales werden verkocht met een 8-jarig contract dat de kosten verschoof naar de distributiebedrijven. Dit werd gedaan om te voorkomen dat de prijzen zouden dalen en de centrales failliet zouden gaan als de waterkrachtcentrales (goedkopere) elektriciteit zouden gaan aanbieden. Door de privatisering van landelijke distributiebedrijven, op basis van vergunningen, werden de subsidies die eerst naar deze sector gingen, overbodig. De privatisering van landelijke distributiebedrijven was in 1992 al voltooid en de laatste elektriciteitscentrale werd in 1993 geprivatiseerd. De privatisering van landelijke distributie bedrijven werd van 1993 tot 2000 gevolgd door de privatisering van de provinciale distributiebedrijven, het PEPP.

Om de rechten van de consument te beschermen werd in 1992 de Nationale Elektriciteit Regulator (ENRE) opgericht. De belangrijkste taken van ENRE zijn: het verlenen van distributie vergunningen; het voorkomen van anti-competitief gedrag en toezicht houden op het nakomen van milieu- en veiligheidsregels binnen de elektriciteitssector.

De basis van de Argentijnse elektriciteitssector na de veranderingen is de MEM (Mercado Eléctrico Mayorista). De MEM is de elektriciteitsmarkt voor distributiebedrijven en grootverbruikers en wordt beheerd en gecontroleerd door CAMMESA (Compañía Adminsitradora del Mercado Mayorista Eléctrico Sociedad Anónima). De MEM bestaat uit de elektriciteitscentrales, de transmissiebedrijven en de distributiebedrijven.

Opwekking:
Er zijn 44 elektriciteitsopwekkingsbedrijven die apart zijn verkocht aan privé-ondernemingen, waarin buitenlandse investeerders het grootste aandeel hebben. Daarbij komen nog 13 zelfstandige kleinschalige centrales, die voor eigen-gebruik elektriciteit opwekken. Naast enkele, door de provincies beheerde kleinschalige centrales, de kerncentrales en 2 grote waterkrachtcentrales wekken zij alle elektriciteit van het land op.

Transmissie:
De opgewekte elektriciteit wordt getransporteerd door 8 transmissiebedrijven. De transmissiebedrijven mogen zelf geen elektriciteit opwekken of verkopen aan consumenten. Elk bedrijf levert elektriciteit aan een apart gebied.

Distributie:
Er zijn twee soorten distributiebedrijven. De distributiebedrijven onder provinciaal toezicht en de private ondernemingen. De transmissiebedrijven leveren hun elektriciteit aan een bepaald gebied waar de distributiebedrijven en de grootverbruikers het kunnen kopen in de MEM. Er zijn landelijk 57 distributiebedrijven die elektriciteit kopen in een concurrerende markt en verkopen aan de consumenten in hun gebied. De grootste drie vertegenwoordigen 44% van de elektriciteit en bevinden zich in en rond Buenos Aires.

Concurrentie in de elektriciteitssector
De concurrentie in de sector wordt op verschillende manieren in stand gehouden. Bij opwekking gebeurt dit doordat distributiebedrijven en grote consumenten hun elektriciteit bij elke elektriciteitscentrale kunnen kopen tegen een prijs die ieder uur wordt bijgesteld. Transmissie wordt beschouwt als een monopoly. Om toch een vorm van concurrentie en competitie te hebben worden de transmissiecontracten per veiling verkocht en kan elk transmissiebedrijf worden vervangen door een nieuwe ‘uitdager’ als het bedrijf niet efficiënt en tegen minimale kosten werkt.

Distributie wordt ook gezien als een monopoly. Dat ondervindt echter concurrentie van grootschalige consumenten die direct bij de elektriciteitscentrales elektriciteit kunnen kopen.

Bronnen
Bouille, D., Dubrovsky, H. en Maurer, C. (2001); Reform of the Electric Power Sector in Developing Countries: Case Study of Argentina

Estache, A. en Rodriguez-Pardina, M. (1996); Regulatory Lessons from Argentina’s Power Concessions, Privatsector, nr 92, september 1996

Gaube, J. en Loy, D. (2002); Producing Electricity from Renewable Sources: Energy Sector Framework in 15 Countries in Asia, Africa and Latin America

Vignolo, M. (2000); The New Electricity Supply Industry in Argentina and Chile