Tegenstroom

Liberalisering van de elektriciteitssector is geen autonoom, onomkeerbaar proces. Het is een keuze die door bedrijfsbelangen wordt aangestuurd en door politici als een geloof wordt omarmd. Het is een agenda die door organisaties als de wereld handels organisatie (WTO) wordt opgesteld en in de Global Agreement on Trade in Services (GATS) wordt besproken.

In Nederland probeert een coalitie van kritische organisaties hier wat tegenwicht aan te bieden door de onderhandelingen over met name het verkwanselen van publieke diensten nauw te volgen, te beinvloeden en aan de bel te trekken. WISE maakt onderdeel uit van het GATS-platform en brengt expertise in over de energiesector. In september 2003 is de WTO-top in Cancun, Mexico volledig mislukt. Er is geen enkel resultaat geboekt. Minister Brinkhorst, een van de vice-voorzitters van de conferentie, was hier teleurgesteld over en legde de schuld bij ontwikkelingslanden en ngo's. Enig zelfonderzoek naar en reflectie over de rol van rijke landen zou hem sieren.

Bovendien is het nog maar de vraag of het zo erg is dat de top mislukte. Hoewel het nog nauwelijks op de agenda stond was er - en niet alleen bij ontwikkelingslanden - veel weerstand tegen de voorstellen rond het te sluiten akkoord over diensten, de General Agreement on Trade in Services, GATS. Met de afspraken die binnen het GATS gemaakt dreigden te worden zetten overheden zichzelf helemaal buiten spel; de inrichting, het aanbod en structuur van primaire diensten als onderwijs, energie, gezondheidszorg zou volledig worden overgelaten aan de vrije markt. De dwang tot liberaliseren (nu vaak uitgevoerd onder druk van door de IMF en de Wereldbank opgelegde 'hervormingen') heeft in veel landen al tot sociale misstanden en achteruitgang van het milieu(beleid) geleid. Zo is in Zuid-Afrika de elektriciteitsprijs verdubbeld met als belangrijkste gevolg dat arme mensen het niet meer kunnen betalen, worden afgesloten en vervolgens weer overstappen op hout, houtskool en paraffine.