Tijdens het NSF heeft WISE samen met Milieudefensie, Peak Oil, IS en Oxfam Novib het seminar Fiddling while the climate burns georganiseerd. Tijdens de bijeenkomst spraken Sabine Voogd (Oxfam/Novib), Jonathan Neale (Campaign Against Climate Change, UK), Mona Bricke (Forum on Environment and Development, DU) en Andrey Ozharovski (Ecodefense/WISE Rusland).

Het seminar begint met een paar vragen over klimaatsverandering

1) Wat staat er op de agenda van de G8 zelf?
De G8 weet zelf dat het klimaatprobleem reëel is. Maar omdat de G8 werkt met consensus – er wordt pas een standpunt ingenomen als alle lidstaten het erover eens zijn – moeten we weinig verwachten van daadwerkelijke actie tegen klimaatverandering. Nicolas Sarkozy en Angela Merkel zijn het op veel punten eens met George Bush, bijvoorbeeld als het gaat om de ‘oorlog tegen terrorisme’, maar ze vinden dat Bush te weinig doet tegen klimaatverandering.
Daarnaast denkt de G8 binnen het kader van het neoliberalisme. Voorstellen om klimaatverandering tegen te gaan bestaan daarom uit emissiehandel van Co2 uitstoot en introduceren van kernenergie.
Tot slot, omdat de G8 per consensus beslist, worden deze wereldleiders het waarschijnlijk bij voorbaat al niet eens over het bestrijden van klimaatverandering. Daardoor hoeven ze het ook niet te hebben over het bestrijden van armoede of hoe de oorlog in het Midden-Oosten verder vorm moet krijgen.

2) Hoe erg is het probleem?
Het probleem is al zichtbaar. De Kilimanjaro, de grootste berg van Afrika, verliest bijvoorbeeld zijn sneeuwkap. Dat betekent dat daar in de toekomst minder drinkwater en landbouwmogelijkheden zullen zijn.
Er is beloofd door Westerse landen dat in 2020 de uitstoot met 20 procent gedaald zou moeten zijn. Maar het Westen, als hoofdverantwoordelijke voor milieuvervuiling en klimaatverandering, zou met 90 procent haar uitstoot moeten reduceren.
Steeds meer mensen maken zich zorgen om het klimaatverandering, vooral na een rare winter met veel te warm weer – vooral in Europa maar eigenlijk over de hele wereld.

3) Welke alternatieven zijn er?
Het is geen oplossing om over te gaan op biobrandstoffen. Hiermee wordt het probleem verlegd. Maïs uit arme landen wordt gebruikt om biobrandstoffen van te maken in rijke landen. Zo blijven de arme landen achter met helemaal niets.
NGO’s hebben gezamenlijk een statement onderschreven dat kernenergie niet ondergebracht mag worden onder het kopje van duurzame energie.
De technologie is aanwezig, binnen vijf tot tien jaar kan er massaal overgegaan worden op duurzame energie. Een massale omschakeling in de economie heeft al eens eerder plaatsgevonden, rond de Tweede Wereldoorlog. Toen schakelden de grootste landen over op een oorlogseconomie.
Er moeten spoorwegen, windparken en zonnecollectoren gebouwd worden. Dit zal banen opleveren, omdat deze dingen ook onderhouden moeten worden.

4) Is het probleem te groot om aan te kunnen pakken?
Er zijn al demonstraties geweest tegen klimaatverandering. Het gaat om kleine aantallen (vorig jaar december gingen wereldwijd 200.000 mensen de straat op), maar het is een begin. Demonstraties zullen het klimaat niet verbeteren, het verandert wel de mensen die eraan meedoen. Je hebt niet het gevoel dat je in je uppie bent. Op 8 december wordt er dit jaar ook in Amsterdam gedemonstreerd.
We moeten regeringen onder druk gaan zetten dat ze serieuze stappen ondernemen om klimaatverandering tegen te gaan en investeren in alternatieve energiebronnen in plaats van te leunen op fossiele brandstoffen, biobrandstoffen of kernenergie.

Na de inleidende vragen volgen presentaties van de sprekers:

Andrey Ozharovski geeft een presentatie over de klimaatcatastrofe waar Rusland en de rest van de wereld mee te maken heeft. Rusland doet geen pogingen om schone energievormen (zoals zonne- en windenergie) te gaan gebruiken. In plaats daarvan focust Poetin op kernenergie. Daarover maakt hij met Bush afspraken.
Er is nog een grote hoeveelheid fossiele brandstoffen in Rusland; dit maakt Rusland een voorspelbare bevoorrader van energie. Omdat er formeel vrijheid van meningsuiting is in Rusland klinkt er protest tegen kernenergie vanuit NGO's. Poetin belooft er over te gaan praten (op de G8).
Maar wat waren de resultaten van de G8 en Energy Security? Hoe zou er meer protest kunnen komen?

Sabina Voogd van Oxfam Novib praat over de effecten van klimaatverandering in ontwikkelingslanden. Je kunt het aan kleine, maar doorlopende veranderingen zien, zoals het verminderen van sneeuw op de Kilimanjaro. Er zijn kortere seizoenen, er is minder water, de wetlands zijn in gevaar. Deze ontwikkelingen maken het moeilijk voor die landen om zich te ontwikkelen. In plaats daarvan passen ze zich aan aan de klimaatverandering. En dat kost volgens Oxfam Novib 50 miljard dollar. De vraag aan de G8 is: “maak een kostenplaatje, en doe er iets mee”.
Wie moeten er betalen? De VS en de EU. En binnen de EU vooral Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Frankrijk en Spanje. De fondsen die er vandaag de dag bestaan zijn in de verste verte niet toereikend, en bovendien komen ze van organisaties, terwijl ze van de overheid moeten komen. De organisaties hebben andere doelen, zoals onderwijs, waar ze hun geld aan moeten besteden.

Jonathan Neale van de Campaign against Climate Change bespreekt vervolgens het beleid van de G8 en de EU rond klimaatverandering. Op de G8 in Edinburgh in 2007 werd gepraat over het aanpakken van armoede op de wereld. Er werden doelen gesteld, maar niet gehaald. Dit jaar in Duitsland wordt er op de G8 gepraat over het aanpakken van klimaatverandering. Volgens Jonathan Neale is dit overigens het hoofdonderwerp geworden om niet te hoeven praten over de oorlog tegen terrorisme (Irak). Hoe dan ook, terug naar de doelen die op de G8 gesteld worden. Er zijn al afspraken over reductie van CO2 uitstoot, echter de uitstoot gaat in werkelijkheid alleen maar omhoog. Conclusie: er is geen behoefte aan beloftes, maar aan wetten (die nageleefd worden).
Het is noodzakelijk volgens Neale om iets te doen aan klimaatverandering. Het leidt namelijk tot droogte en dus mislukken van de oogst. Hier (in het rijke westen -mw) betekent dat dat mensen iets meer betalen voor hun eten. In arme landen (bijv Sudan) betekent het dat mensen dood gaan van de honger. Zulke verstoringen van balans kunnen leiden tot oorlog (Darfur) en dat brengt op zijn beurt weer vele vluchtelingen voort.
We moeten, om het tij te keren, 90 % CO2 reductie bewerkstelligen. En de technieken om dit te doen bestaan al. Investeer in zonne- en windenergie, isoleer huizen, en verbeter het openbaar vervoer. Dit gebeurt allemaal nog niet (genoeg) omdat George Bush het niet wil doen, met als argument dat het teveel kost. Jonathan Neale zegt dat een omslag juist ook banen oplevert (bijv aanleg van spoorlijnen). En het is al eens eerder gedaan, voor WOII. Weliswaar waren het toen oorlogsindustrieën die de wereld van de Grote Depressie redden, maar het is een bewijs van het feit dat een omslag mogelijk is. Vandaag de dag houdt het neo-liberalisme een dergelijke omslag tegen, terwijl het belangrijk is dat er een wereldwijde omslag plaats gaat vinden. De grootmachten in de G8 willen ook wel iets doen aan klimaatverandering, maar zij durven niet “voorbij de markt te gaan”. De vrije markt is hun God, meent Neale. Hij concludeert dan ook dat het vechten tegen neo-liberalisme tegelijkertijd het vechten tegen klimaatverandering inhoudt. Hiervoor is een wereldwijde beweging nodig die zorgt dat er van onderaf druk komt. Neale roept mensen op om naar demonstraties te gaan. Die zijn het begin. Ze veranderen de wereld niet, maar ze veranderen de mensen.

Mona Bricke van het Forum on Environment and Development geeft aan wat de agenda is van de komende G8 in Heiligendamm. De uitkomst van de onderhandelingen is er altijd een die met consensus tot stand is gekomen. De stukken die op de G8 besproken worden zijn geen definitieve stukken, ze veranderen tijdens de top. Dat klimaat een belangrijk agendapunt is is te danken aan de media, die bijvoorbeeld uitgebreid verslag hebben gedaan van de warme winter in Duitsland. Bij het bespreken van dit onderwerp kijken de G8 naar de uitdaging die er in zit voor de wereldeconomie. Er wordt gefocust op energie-efficiëntie die er voor zou moeten zorgen dat de rijke landen niet hoeven te betalen. In de voorlopige agenda van Angela Merkel staat een groot stuk over klimaat, en de VS hebben daar al weer een groot deel van geschrapt. Een punt wat wel besproken zal worden is klimaatvriendelijker energieproductie, zoals kernenergie. De NGO's zijn hiertegen, omdat ze zeggen dat kernenergie geen vorm van duurzame energie is. Na deze vier verhandelingen krijgt het publiek de gelegenheid om vragen te stellen en opmerkingen te plaatsen. Er is een vraag om concrete voorbeelden van oplossingen die nodig zijn. Waarom worden er niet op 0,1 % van het aardoppervlak zonnepanelen geplaatst; dat zou immers genoeg zijn om ongeveer de hele wereld van energie te voorzien. Mona Bricke geeft aan dat er in Duitsland veel geïnvesteerd wordt in herwinbare energie. Tegelijkertijd is het zo dat het kapitalisme en de markteconomie draaien op fossiele brandstoffen en dat het dus noodzaak is het systeem te veranderen. Jonathan Neale geeft aan dat het niet zo is dat veel landen veel verdienen aan fossiele brandstoffen, maar een aantal mensen. Zonne- en windenergie kunnen gemakkelijk aangewend worden maar het ontbreekt aan politieke wil.

Uit het publiek komt ook de vraag naar het verband tussen handelsbeleid en energiebesparing. Sabina Voogd geeft aan dat er behoefte is aan een betere kwaliteit van goederentransport, als het gaat om producten die ver weg geproduceerd zijn en hier afgezet worden. Aan het eind van het seminar maakt John Neale nog kenbaar dat mensen in het Westen, als ze producten uit ontwikkelingslanden halen geld terug moeten sturen naar het Zuiden om echte Fair Trade tot stand te brengen.
Iemand in het publiek geeft aan dat we geen energie die van ver komt nodig hebben. We moeten wel de beleidsmakers duidelijk maken dat ze moeten stoppen met de oorlog omdat dat een hoop energie zal besparen.
Iemand geeft aan dat Indonesië in het Guinness Book of Records staat met het snelheidsrecord van ontbossing (voor de aanleg van palmolieplantages). Deze palmolie wordt oa voor bio-brandstof gebruikt. In een rapport over bio-brandstoffen-beleid van de EU staat dat het doel is om in 2020 10% van de brandstoffen bio te laten zijn. In de commissie die zulks besluit zitten de olie-, auto-, chemische en biotechnische industrie. Mona Bricke zegt hierop dat NGO's door moeten gaan met de discussie over wanneer lobby wel en niet nodig is.

Tot slot vraagt iemand uit het publiek hoe de NGO's zijn georganiseerd? Wie heeft de verklaring voor de G8 geschreven? Mona Bricke antwoordt dat dat 40 Duitse NGO's samen zijn geweest. Er is wat kritiek op het hoofdstuk over bio-brandstoffen (zie voor het stuk www.forum.ue.de). Jonathan Neale geeft aan dat het niet alleen aan NGO's is om iets te doen aan klimaatverandering. Er zijn verschillende coalities in verschillende landen die samen in actie komen tegen klimaatverandering. We staan immers het sterkste als we samenwerken met overheden, bewegingen en vakbonden.