Tegenstroom

Inleiding
Om aan de groeiende behoefte aan energie te voldoen wil de Indonesische regering onder andere een aantal kerncentrales bouwen. Dit artikel geeft een korte samenvatting over de actuele situatie rondom kernenergie in Indonesië en mogelijke alternatieven daarvoor.

Enkele cijfers en feiten
De vraag naar elektriciteit in Indonesië zal volgens de belangrijkste leverancier, Perusahaan Listrik Nasional (PLN), de komende jaren met gemiddeld 9 procent stijgen. Voor 28 provincies buiten Java en Bali dreigt een elektriciteitstekort. Begin 2005 is het OPEC-land Indonesië van een olie-exporterend land overgegaan naar een olie-importerend land. De productie van olie loopt al enkele jaren terug, onder meer door uitputting van bestaande olievelden. Om in een deel van de energiebehoefte te voorzien wil de Indonesische regering een aantal kernreactoren bouwen. Verder zijn er plannen voor de uitbouw van kolen- en aardgasgestookte centrales en zal ook het enorme potentieel aan waterkracht en geothermische energie in Indonesië de komende decennia een grotere rol gaan spelen.

Plannen kernenergie
Er zijn diverse plannen voor de bouw van kerncentrales in Indonesië. De meest concrete zijn:
Een kerncentrale in de provincie Muria, Centraal Java met vier reactoren waarvan twee in 2016/2017 klaar moeten zijn en de andere twee in 2018/2019. In totaal zullen de vier reactoren 4000 MWe produceren. Daarnaast bestaat het plan voor een drijvende kerncentrale met twee reactoren voor de kust van Gorontalo in het noorden van Celebes. Rusland heeft de bouw en verkoop hiervan aangekondigd. Deze centrale zal 70 MWe produceren. In samenwerking met 13 andere landen en het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie (IAEA) heeft Indonesië een 200 MWe nucleaire technologie ontwikkeld voor de ontzilting van zeewater in Madura, Oost Java.
Wat de grondstoffen betreft heeft Indonesië zelf twee uraniummijnen, de Remaja-Hitam en Rirang-Tanah Merah mijnen. Deze bevinden zich in het westen van Borneo. In ieder geval komt uranium op Kalimantan voor. Verder heeft Australië al aangeboden om uranium te leveren.

Plannen voor de bouw van kerncentrales zijn in Indonesië geen nieuw verschijnsel. Al in de jaren 70 werden er mededelingen gedaan hieromtrent. Het lijkt nu wel serieuzer te zijn. De industrie is desperaat op zoek naar orders en met name de Japanse en Zuid-Koreaanse nucleaire handelsdelegaties zijn niet meer uit Indonesië weg te slaan. De centrales worden steeds goedkoper aangeboden en zowel Japan als Korea rekenen er eigenlijk op dat onder een vervolg op het Kyotoverdrag de bouw van een kerncentrale financieel gesteund mag worden als “schone technologie die helpt om minder CO2 uit te stoten”. Volgens de wet uit 2006 over kernreactoren mag het project voor de op centraal Java de bouwen centrale aan onafhankelijke energieproducenten gegeven worden, dus aan de private sector. Een verdere stimulerende factor voor de Indonesische overheid is van economische aard. Zij gaat uit van een mogelijke export van aardolie indien in de binnenlandse energiebehoefte kan worden voorzien door middel van nucleaire energie.
Indonesië heeft al kerncentrales en kernreactoren voor onderzoeksdoeleinden waaronder de Kartini kerncentrale in Yogyakarta, Centraal-Java en de Triga Mark II onderzoekskernreactor in Bandung, West-Java. Hun capaciteit is maximaal 30 MWe.

Verzet tegen kernenergie
Naast de altijd voorhanden argumenten tegen kernenergie waaronder het afvalprobleem en de onveiligheid van reactoren speelt in Indonesië ook een rol dat er vaak aardbevingen en vulkaanuitbarstingen voorkomen. Deze vormen een extra risico voor de veiligheid van een kernreactor.
Naar aanleiding van aankondigingen voor de bouw van een kerncentrale in Muria hebben er in juni op verschillende plaatsen in Muria demonstraties plaatsgevonden. Lokale politici ondersteunen de protesten. Naast de direct betrokken bevolking die geen reactor in de buurt wil hebben zijn er een aantal organisaties op landelijk niveau actief tegen kernenergie. MANUSIA - Indonesian Antinuclear Society; Walhi - Friends of the Earth-Indonesia, in Jakarta; and Greenpeace-Indonesia, Jakarta. De grote moslimorganisatie NU van de voormalige president Abdurrahman Wahid is ook tegen de bouw van kerncentrales.

Andere mogelijke energievormen
Indonesië heeft kernenergie niet nodig om in de energiebehoefte van de bevolking en de industrie te voldoen. Indien de vele projecten die er al zijn rondom biomassa, zonne-energie, windenergie, waterkrachtinstallaties en geothermie uitgebreid worden is het mogelijk om duurzame energie te produceren. Hierbij is het zeer belangrijk om steeds met de lokale bevolking samen te werken en milieueffecten te onderzoeken. Vaak is het mogelijk om met de productie van duurzame energie een inkomen te genereren voor de lokale bevolking.

Bronnen
- EVD internationaal ondernemen en samenwerken, www.evd.nl
- Nuclear Power Development in Indonesia by Soedyartomo Soentono, National Atomic Energy Agency, Indonesia.
- Indonesian Policy on the Development and Utilization of Nuclear Energy by M. Hatta Rajasa, State Minister for Research and Technology, Republic of Indonesia.
- Antara News, Indonesië
- Jakarta Post, Indonesië