Tegenstroom

Nederland moet hogere ambities stellen voor duurzame energie, vindt bankier Bert Heemskerk.

Gepubliceerd in NRC, 16 november 2006

Nederland moet zonder dralen kiezen voor duurzame energie, vindt bestuursvoorzitter Bert Heemskerk van Rabobank.Utrecht, 16 nov. Als hem gevraagd wordt waar een nieuwe regering zich op moet richten, begint Bert Heemskerk niet, zoals je van een bankier mag verwachten, over bijvoorbeeld lagere belastingen voor het bedrijfsleven. De bestuursvoorzitter van de Rabobank – van huis uit theoloog – praat liever over het broeikaseffect en de noodzaak om de ontwikkeling van duurzame energie te steunen.

Waarom wilt u investeren in duurzame energie?
„Voor mij persoonlijk is het broeikaseffect, veroorzaakt door het onverantwoordelijk omgaan met onze voorraden fossiele brandstoffen, het belangrijkste.”

Bedrijven zijn doorgaans vooral op de korte termijn gericht. Is de Rabobank een uitzondering?
„Niet een uitzondering, maar wel een van de grotere partijen die zich actief met duurzame energie bezighouden. Het beleid moet om. De overheid wil dat in 2010 9 procent van onze elektriciteitsvoorziening uit duurzame bronnen komt. Dat is een heel zwak streven. In heel Europa is het gemiddeld 21 procent in 2010. Dus in Nederland streven we naar minder dan de helft. En dan zegt de overheid, terwijl we nu pas op zo’n 7 procent duurzame elektriciteitsvoorziening zitten: als we zo doorgaan halen we de doelstelling, dus stoppen we met energiesubsidies. Wij hebben luidkeels geroepen dat dat niet kan. Qua technologie zijn we in Nederland koplopers in duurzame energie, maar de overheid heeft dit in gevaar gebracht. De productie van windmolens is bijvoorbeeld uit Nederland verdwenen. Denemarken en Duitsland hebben die overgenomen.”

Welke fout maakt de overheid volgens u?
„De verduurzaming van de energievoorziening moet niet worden bekeken binnen één kabinetsperiode. We moeten langetermijndoelstellingen hebben. We zouden moeten streven naar, bijvoorbeeld, 25 procent duurzame energie in 2010. Dat kan. In Noorwegen is de elektriciteitsvoorziening voor 100 procent waterkracht. In Zweden is 50 procent van de volledige energievoorziening op dit moment al duurzaam en in 2020 wil het land olievrij zijn. Denemarken zit op 25 procent hernieuwbare elektriciteit. Duitsland zit boven de 10 procent. En Nederland? We zijn zogenaamd het schoonste volk ter wereld, maar op dit vlak het vuilste.”

Is energie zo belangrijk dat alle politieke partijen het eens zouden moeten zijn over die doelstelling?
„Absoluut. Net als met de grens voor het begrotingstekort in Europees verband. Daar was geen discussie over. Zo zou het op dit gebied ook moeten, of je nou de VVD bent of GroenLinks.”

De regering kiest vooralsnog echter voor energie uit steenkool en kernenergie.
„Kernenenergie schuift het probleem slechts enkele tientallen jaren verder op. Kijk je dan naar de gevaren qua afval, dan is het de oplossing niet. Bio-, wind- en zonne-energie zullen er eeuwig zijn.”

Is er met die energiebronnen geld te verdienen in een vrije markt?
„Voorlopig nog niet, maar dat komt door het hapsnapbeleid van de overheid. Voorwaarde is dat de overheid consistent subsidieert. Noem het investeren in technologie. De vraag zou moeten zijn: kunnen we ons technologisch nog beter positioneren en kunnen we daarmee onze industrie nog competitiever maken? Het is allemaal extreem basaal wat er gebeurt. Met trial and error verbetert men de techniek, maar dat kost geld. Nu zegt men: over zo’n twee jaar is windenergie rendabel. Zonne-energie kost nog 5 à 6 jaar.
„Als we meer zouden investeren worden we minder afhankelijk van olie en van het Midden-Oosten. Dat leidt tot minder politieke spanningen, tot een vermindering van het opwarmingseffect, en we zitten uiteindelijk met energiebronnen die er altijd zullen zijn. Voor mij blijft het belangrijkste argument dat er dan voor de komende generaties nog olie, gas en steenkool in de grond zitten. Want er is meer te doen met olie dan opstoken in auto’s. Het kost miljoenen jaren voor die olie weer terug is. En dat zitten wij in drie, vier, vijf generaties op te maken. Dat is toch van de gekke?”

Dit was het derde deel in een serie in de aanloop naar de verkiezingen waarin ondernemers een wetsvoorstel doen.