Hermann Scheer hield op drie februari een gloedvol betoog over de institutionele veranderingen die nodig zijn om duurzame energie een echte kans te geven. Hij benadrukt dat de push voor renewables zo breed mogelijk gedragen moet worden, anders is deze kansloos. Dat betekent ook dat iedereen mee moet kunnen doen, en dat iedereen van de in gang te zetten systeemrevolutie moet kunnen profiteren. Dit zet gij tegenover de huidige situatie waarin slechts een select gezelschap van bedrijven - die hun bestaan hebben te danken aan decennialange lucratieve handel in fossiele en nucleaire energie – profiteert.
Drie essentiële uitgangspunten, noties voor de energierevolutie

(1) er zal altijd hernieuwbare energie zijn zolang de zon nog schijnt
(2) hernieuwbare energie is "pollution free", wat inhoudt dat er monumentale bedragen aan kapitaal vrij komen die niet in allerlei "end-of-pipe" reparatie maatregelen dan wel "emissiehandelssystemen gestoken hoeven worden,
(3) de enorme voordelen van een verschuiving van een energie (productie) monopolie naar gedecentraliseerde opwekking.

Eigenlijk is alles hiermee gezegd. Alledrie zijn immers zo ongeveer letterlijk nagels aan de doodskist van de huidige energie infrastructuur waarbinnen er slechts weinig primaire olieproducenten zijn, al veel en veel minder gas producenten, slechts 6 kolen producerende landen en maar 4 uranium producerende landen.
De huidige situatie is eigenlijk een "suppliers market driven" systeem en de supplier dicteert wat er gebeurt, inclusief de prijsontwikkeling. Dit is volgens Scheer, heel kort gezegd, de fundamentele bedreiging voor de mondiale welvaart.
Deze fundamentele kwetsbaarheid gaat onze mondiale samenleving opbreken, omdat de niet hernieuwbare voorraden eindig zijn en versneld zullen opraken bij groeiende energievraag. Ook zijn door gemanipuleer met het (tijdelijk) stilleggen van grote productie locaties extreme winsten te maken in kort tijd.
Een alternatieve producent is in dat soort toch al gespannen situaties nauwelijks te vinden, en die zal ook meteen de prijzen opschroeven als er opeens veel meer aanspraak op zijn - beperkte - capaciteit wordt gedaan. De supplier kan zo zijn (dus) steeds duurder wordende eindige brandstof opdringen aan zijn fossiele energie consumenten. Hij beschrijft een analogie met de verhouding tussen een junk en de pusher/dealer van hard-drugs.
Scheer: “er is nu al niet meer genoeg conventionele energie voorhanden om de vraag te dekken... dit gaat gegarandeerd tot meer energieoorlogen leiden.
We moeten daarom de complete energievoorziening van de menselijke beschaving op een andere leest gaan schoeien, en we moeten daarbij grote haast maken vanwege de drie grote actuele crises: de energie,- klimaat- en economische crisis”.
Concentratie op hernieuwbare energie

Hermann Scheer bepleit volledige concentratie op hernieuwbare energie zodat daar maximaal de maatschappelijke energie, enthousiasme en beschikbare middelen (financiën) op gericht kan worden. Duurzame energie die, afhankelijk van de lokale condities, overal op onze planeet geoogst kan worden, en wel door iedereen (in ieder geval door zeer veel verschillende, decentrale partijen. En daarmee wordt het monopolie (oligopolie zo u wilt) van de huidige energieboeren doorbroken. Massale inzet van decentrale en hernieuwbare bronnen kan tot werkelijke democratisering leiden, houdt enorme hoeveelheden geld in het land, bespaart op termijn tientallen miljarden euro’s aan vermeden energiekosten en doet de schonere economie opbloeien met goedkope, zo lokaal mogelijk geproduceerde energie. In Nederland, met zijn 16,2 miljoen inwoners, zou je op termijn per jaar al 50 miljard Euro kunnen aanwenden voor een systeemrevolutie met hernieuwbare energie. Een stad zou al snel zo'n 3 miljard Euro per jaar ter beschikking krijgen voor lokale initiatieven voor decentrale productie (wind, zon, schone biomassa, groen gas, zonnewarmte, etc.)
Feit: Europa is bij wegval Noordzee olie/gas al voor 55% afhankelijk van het buitenland voor energie, de VS zitten nu al op 65%, Japan op 95% en er zijn landen die vrijwel alles moeten importeren. Verschillende ontwikkelingslanden importeren voor meer kapitaal aan energie dan ze aan exportgoederen kunnen genereren: een zeker recept voor economische ellende en een makkelijke voedingsbodem voor energie- (burger) oorlogen.
Waarom gaat het nog steeds in de meeste landen fout?
"The biggest parts of the energy scientists are on the pay-roll of the big energy companies."
Het huidige systeem en de gevolgen
Een energiesysteem dat is gebaseerd op conventionele, steeds schaarser wordende brandstoffen is "incompatibel" met een systeem gebaseerd op hernieuwbare energie. Juist vanwege de toenemende decentrale opwekking, zullen de bestaande centrales (olie, gas, kolen, uranium) steeds inefficiënter gaan worden en vervroegd worden afgeschreven. Ook extreem zware distributienetten, die vooral op centrale productie zijn toegesneden zijn lastiger te combineren met de juist voor hernieuwbare energie benodigde goed ontwikkelde laagspanningsnetten (of gasnetten met invoeding van groen gas, stadswarmtenetten met invoeding van hernieuwbare warmte) omdat die energie lokaal geconsumeerd wordt en niet over grote afstanden hoeft te worden vervoerd (met ook nog eens forse verliezen).
Scheer omschrijft dat wat er staat te gebeuren als "Energy source dictates what happens next". Als je hoog inzet op conventionele productie, dicteer je monopoloïde, onvrije en peperdure, gecentraliseerde structuren met de daarbij behorende dure infrastructuur. Dit mechanisme blijft overeind in de zogenaamde "geliberaliseerde" energiemarkt in Europa, waar de grote bedrijven alleen maar meer greep krijgen op het hele systeem en daarmee de natuurlijke groei van decentrale opwekking dwars blijven zitten.
Zet je daarentegen hoog in op decentrale opwekking, dan democratiseer en regionaliseer je de energievoorziening, houd je hem zo lokaal mogelijk, kan er niets of weinig aan marges door "tussenliggende partijen" worden afgeroomd, en houd je het niet uitgegeven energiegeld dus in de regio. Je verhoogt daarmee de lokale koopkracht, maakt regio’s meer zelfvoorzienend, sterker en minder afhankelijk van de “centralistisch gedicteerde nukken en grillen van ongrijpbare energieholdings of hun sparring partners bij de regering en hun (talloze) bureaucratische instanties, die ook nog eens een grote hoeveelheid belastinggeld kosten om zichzelf in stand te houden”.
De dood voor de conventionele sector
Scheer ziet niets in het huidige paradigma waarin nog steeds de concentratie van productie in steeds groter wordende centrales voorop staat. Hij stelt dat de bestaande groet jongens onmogelijk kunnen veranderen van de verkoop van primair fossiel/nucleaire energie naar het aanbieden van decentrale energie, en zegt daarmee feitelijk dat die sector gedoemd is om op termijn uit te sterven.
Financiële crisis?
Scheer bepleit dus een systeemrevolutie waarbij geld gestoken moet worden in het oplossen van de grondstof- en klimaatcrisis gestoken wordt. Financiering is in zijn ogen geen groot probleem; alleen al de besparing door vermeden conflicten levert voldoende geld op om daadwerkelijk te investeren.
Macro-economische effecten van de groeiende inzet van decentraal opgewekte hernieuwbare energie dienen door standvastige politici vertaald te worden in micro-economische steun aan de meest kwetsbaren en armen in de samenleving. Duurzame revolutie kan leiden tot een sociale revolutie waarin de opbrengsten van de systeemwijziging maximaal worden verdeeld over iedereen, vooral door directe participatie in duurzame energie productie in/op eigen huis.
Of, indien er geen mogelijkheden zijn (huurwoning, slechte dakoriëntatie, tussenappartement), kan men volop participeren in een goed renderende (door de wettelijk verplichte Einspeise Vergütung in het Duitse EEG) Bürgerbeteiligungsanlage, waarbij men zelfs de keuze heeft uit wind-, biomassa-, zonnestroom- of zelfs "mix"-projecten. Ook dat kan direct (eigen installatie) of indirect (fonds) allemaal al in de praktijk in Duitsland.

De veel gehorde mantram vanuit omwille overheden en de grote energiebedrijven is, aldus Scheer, “bullshit”.
De "energy shift" kan binnen korte tijd worden gerealiseerd, maar dan wel snel op volle kracht beginnen! Waarom kon Frankrijk nota bene met de meest complexe technologie die er is in 15 jaar tijd van nul naar 65% kernenergie komen in de stroommix? Als dat met zo'n absurd ingewikkelde technologie kan, waarom zou dat dan niet met de sneller te realiseren, relatief eenvoudige hernieuwbare bronnen kunnen? Een windturbine zet je in een week neer, zonnepanelen zijn zo op een dak geplaatst, en je kunt dat met vele installatiebedrijven gelijktijdig op talloze locaties doen zonder dat de economie daar van instort. Sterker nog: het is een enorme impuls voor de economie, alleen al de tienduizenden aanschaffers van zonnestroom systemen in Duitsland pompen jaarlijks miljarden Euro's in die economie!
Dus: Mobilize the country! We hebben recht op hernieuwbare energie, iedereen moet het met zo laag mogelijke drempels kunnen toepassen, en de monopolies moeten met politieke daadkracht worden gebroken. Dan kan de beer los, dan kunnen we eindelijk werkelijk lagere energieprijzen voor onszelf opeisen, dan kan op termijn maximale energy autonomy worden gerealiseerd.
De recente oproepen van het IEA uit Parijs (“gedrenkt in fossiele en nucleaire belangen”, aldus Scheer) dat Nederland "sneller moet werken aan de uitbreiding van kernenergie" dient door de bevolking naast zich neer te worden gelegd, omdat er geen enkele reden is om tien jaar te gaan zitten wachten totdat de atoomboys een peperdure "oplossing" van een niet bestaand "probleem" (zouden) hebben gebouwd. Die tweede (of derde, vierde...) kerncentrale is complete nonsens volgens Scheer, en dient met kracht te worden geblokkeerd door een (nieuwe) volksbeweging.
Mobiliseer het volk om het beste bewezen systeem ter bevordering van duurzame elektriciteit over te laten nemen. We vatten het gemakshalve samen onder de noemer "feed-in tarief".
De drie essentiële voorwaarden om een dergelijk systeem te laten lukken:
· Hernieuwbare energie heeft gegarandeerde toegang tot het elektriciteitsnet. Niemand kan meer zeggen ”we willen die stroom niet”. De energiebedrijven MOETEN alles afnemen, hoe klein de hoeveelheid ook is.
· Als investeerder krijg je een gegarandeerde en vaste vergoeding voor de elektra die je levert, gedurende een periode van 20 jaar. Deze is gedifferentieerd naar bron (wind op land is goedkoper om te maken dan zon) en zakt naarmate een bron of systeem goedkoper wordt)
· Eer zit geen plafond op de hoeveelheid te produceren stroom. Alweer, niemand kan zeggen ”ja, nu hebben we wel even genoeg duurzame stroom”.
Het systeem wordt niet gefinancierd via overheidssubsidies want die zijn gevoelig voor politieke wisselingen en grillen. Het is de consument die betaalt door voor elke verbruikte kilowattuur een cent extra te betalen. In Duitsland is dat minder dan 50 euro per jaar per huishouden. Dat is zo weinig en je krijgt er zichtbaar zo veel voor terug dat het systeem in Duitsland massale steun geniet.
De groei in renewables is dankzij het zogenaamde EEG (de Duitse wet die dit regelt) ruim 3% per jaar. De uitstoot van 18 miljoen ton CO2 is er door vermeden. Een paar honderdduizend jobs in de hernieuwbare energie business heeft het al opgeleverd.
"We started [in Duitsland] to activate a new society".
Tot slot

Giftig voedsel wordt, bij ontdekking, direct van de markt gehaald en er worden forse boetes uitgedeeld. Voor de productie van huishoudelijk dan wel bedrijfsafval worden reinigingsheffingen geïnd door de gemeentes, afval op straat dumpen wordt beboet. We vinden dat allemaal volstrekt normaal.
Waarom is het dan niet normaal als dat ook zou gebeuren bij klimaatverwoestende, vervuilende, grootschalige en vaan ondoorzichtige, ondemocratiese energieproductie? Die onze lucht vergiftigt, ons klimaat naar de kloten helpt, perverse prikkels tot risicovolle investeringen en een daarbij behorende bonuscultuur in stand houdt?
Bij fossiele en nucleaire energie worden nog lang niet alle milieu- en maatschappelijke kosten doorberekend in de prijs. Het maken van CO2 en kernafval moet gewoon beboet worden.
"We can win this race with renewables."

Meer weten over H. Scheer en zijn werk? Klik hier (6)